Hindistan’da on binlerce genç günlerdir sokaklarda. Talepleri işsizlik, sınav skandalları ve gelecek kaygısı. Ancak dünyanın dikkatini en çok çeken, kurdukları hareketin adı oldu: Hamam Böcekleri Halk Partisi.
Peki bir siyasi hareket neden kendisine “hamamböceği” adını verir?
Çünkü bu isim onların seçtiği bir isim değildi. Kendilerini küçümsemek için kullanılan bir benzetmeydi. Protestocuları aşağılamak amacıyla söylenen bu ifade, beklenmedik bir sonuç doğurdu. Gençler hakarete öfkelenmek yerine onu sahiplendi. “Madem bizi hamamböceği olarak görüyorsunuz, öyleyse biz de Hamam Böcekleri Halk Partisi’yiz.” dediler.
İşte tam da burada insan psikolojisinin ve siyasetin en eski paradokslarından biri karşımıza çıkıyor.
İnsanları küçümsemek bazen onları dağıtmaz; tam tersine aynı hakaret etrafında birleştirir.
Tarih bunun örnekleriyle doludur. İnsanlar bazen ortak idealler etrafında değil, ortak yaralar etrafında birleşir.
Kim olduğumuza kim karar verecek?
Geçtiğimiz günlerde bir Hindistan vatandaşının pasaportunda “soyadı” bölümünün boş olduğunu görünce çok şaşırdım. Önce bunun idari bir eksiklik olduğunu düşündüm. Sonra öğrendim ki bazı Hintliler bunu bilinçli olarak tercih ediyormuş.
Bunun nedeni ise yüzyıllardır Hindistan toplumunun üzerine çöken kast sistemi.
Toplum; ruhban sınıfı, yönetici ve savaşçılar, tüccar ve zanaatkârlar ile hizmet edenler şeklinde dört ana sınıfa ayrılıyor. Bu sınıfların dışında kalan milyonlarca insan ise tarih boyunca en ağır ayrımcılığa maruz kaldı. Günümüzde “Dalit” olarak anılan bu insanlar uzun yıllar toplumun dışına itildi, en ağır işleri yapmak zorunda bırakıldı ve temel haklardan dahi mahrum edildi.
Soyadları çoğu zaman kişinin hangi kasta ait olduğunu gösterdiği için bazı insanlar bu ayrımı reddetmek amacıyla soyadlarını resmi kayıtlardan tamamen kaldırıyor ya da kastı çağrıştırmayan yeni bir soyadı alıyor. İlginç olan ise bunu yalnızca ayrımcılığa uğrayanların değil, üst kastlardan bazı insanların da dayanışma amacıyla yapması.
Bir tarafta doğuştan verilen soyadını reddeden insanlar…
Diğer tarafta kendilerine hakaret olarak verilen “hamamböceği” adını sahiplenen gençler…
Aslında ikisi de aynı cümleyi kuruyor:
“Kim olduğumuza siz karar veremezsiniz.”
İnsanları birleştiren şey
Bir hakaret bazen hakaret edenin silahı olmaktan çıkıp, hakarete uğrayanların bayrağına dönüşüyor.
“Sefiller”, “çapulcu”, “deplorable”, “hamam böcekleri”…
İnsanlar bazen aynı partiye oy verdikleri için değil, aynı aşağılanmaya maruz kaldıkları için yan yana geliyor.
Elbette Hindistan’daki gençlerin asıl derdi isim tartışması değil. Onları sokağa çıkaran; işsizlik, sınav skandalları, adaletsizlik ve gelecek kaygısı. Ancak karşılaştıkları siyasi dil, aralarındaki bağı daha da kuvvetlendirdi.
Görüyoruz ki, tek bir neden yok. İnsanları bir araya getiren her zaman umut değil. Bazen öfke. Bazen adaletsizlik. Bazen de tek bir kelime… Gerisi ise insanların değişimi ve bu değişimle daha iyisini istemedeki kararlılığına bakıyor. Neticede protestoların başlıca muhatabı Hindistan Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan dün istifa etti. Hamam böcekleri, önemli bir kazanım sağladı.
