Ekonomim yazarı Alaattin Aktaş’ın son analizine göre, ağustos ayında akaryakıt pompa fiyatlarında yaşanan sert yükselişlerin tüketici enflasyonuna (TÜFE) etkisi şimdiden netlik kazandı. Fiyatlar ay sonuna kadar hiç değişmese dahi; benzin, motorin ve otogaza gelen zamlar ağustos ayı enflasyonunu doğrudan 0,3 puan artıracak.
Alaattin Aktaş, yazısında bu 0,3 puanlık artışın yalnızca “doğrudan yansıma” olduğunu vurgularken, akaryakıttaki (özellikle motorindeki) fiyat artışlarının lojistik ve üretim maliyetleri üzerinden suya atılan taş misali dalga dalga yayılan bir zam etkisi doğurduğunun altını çiziyor.
DOĞRUDAN ETKİNİN DAĞILIMI VE HESAPLAMASI
TÜİK’in TÜFE hesaplamalarında uyguladığı “ay ortalaması ve satış ağırlığı” metodolojisine dikkat çeken Aktaş, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) verileri doğrultusunda ağustos ayında motorine yüzde 11,5, benzine yüzde 8, otogaza ise yaklaşık yüzde 7 oranında zam geldiğini ifade etti. Bu artışların enflasyon sepetindeki ağırlıklarıyla birlikte doğrudan etkisi kalem kalem şöyle şekillendi:
“TÜFE sepetinde yüzde 1,39’luk ağırlığa sahip olan motorine gelen yüzde 11,5 oranındaki zam, enflasyona doğrudan yaklaşık 0,16 puanlık bir etki yapıyor. Yüzde 1,24 ağırlığı bulunan benzinde yaşanan yüzde 8’lik fiyat artışının TÜFE’ye yansıması ise yaklaşık 0,10 puan olarak hesaplanıyor. Elektrikli araç şarj ücretleriyle aynı sepette yer alan otogazın (yaklaşık yüzde 0,45 – 0,50 ağırlık tahminiyle) yüzde 7’lik zammı enflasyona yaklaşık 0,03 puanlık ek bir baskı yaratıyor. Sonuç olarak, diğer mal ve hizmet fiyatlarında hiçbir artış olmasa dahi, ağustos ayı enflasyonu sadece bu üç temel akaryakıt kaleminden dolayı 0,29 – 0,30 puan seviyesinden başlayacak.”
AĞUSTOS ENFLASYONUNDA BEKLENTİLER YÜZDE 2,5’İ İŞARET EDİYOR
Alaattin Aktaş, geçen yılın ağustos ayında tüketici fiyatlarının yüzde 2,04 oranında arttığını hatırlatarak, bu yıla ilişkin genel beklentilerin de yüzde 2 dolayında olduğunu belirtiyor. Ancak akaryakıttaki yüklü zam ve 0,30 puanlık net doğrudan etkinin devreye girmesiyle birlikte, yüzde 2’lik oranda kalmanın zorlaştığına işaret ediliyor.
Yapılan değerlendirmeye göre, ağustos ayı enflasyonunun yüzde 2 ile yüzde 2,5 bandında gerçekleşmesi kuvvetle muhtemel görünürken, oranın yüzde 2,5’i zorlaması sürpriz olmayacak. Geçen yılki oranın aşılması durumunda ise, temmuz sonunda yüzde 31,75 olarak açıklanan yıllık enflasyonun bir miktar daha yükseleceği öngörülüyor.
