Tahran yönetimi, Umman ile yürütülen diplomatik temasların içeriğine ve Hürmüz Boğazı’nın mevcut durumuna ilişkin kritik bir açıklamada bulundu. İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Birinci Sekreteri Behnam Saidi, devlet televizyonuna bağlı Genç Gazeteciler Kulübü’ne (YJC) yaptığı değerlendirmede, Maskat yönetimi ile sağlanan diyalog zeminini aktardı.
Saidi, Umman ile gerçekleştirilen görüşmelerin yalnızca deniz taşıtlarının seyir biçimleri ile izleyecekleri rotaların düzenlenmesini kapsadığını dile getirdi. Yapılan temasların Boğaz’ın ulaşıma açılması şeklinde yorumlanamayacağını aktaran İranlı yetkili, su yolunun geleceğinin tamamen Amerikan yönetiminin adımlarına bağlı olduğunu savundu.
Washington’ın bölgedeki askeri varlığına ve deniz ablukasına dikkat çeken Saidi, Amerikalıların deniz alanındaki tehditkar tutumlarını sonlandırması, bölgeden çekilmesi ve çatışma durumunun bittiğinin duyurulması halinde Hürmüz Boğazı’nın müzakere masasına gelebileceğini ifade etti. Şu anki koşullarda stratejik su yolunun ulaşıma açılması için herhangi bir gerekçe bulunmadığını kaydeden Saidi, Umman tarafının da İran’ın ABD müdahalesine ve varlığına müsaade etmeyeceğini unutmaması gerektiğini sözlerine ekledi.
İran ile ABD arasında 14 Haziran tarihinde Pakistan’ın ara buluculuğuyla sağlanan uzlaşının ilk evresinde, Tahran’ın dondurulan finansal varlıklarının serbest bırakılması şart koşulmuştu. Bu adımın karşılığında İran’ın Hürmüz Boğazı’nı ulaşıma açması ve 60 gün boyunca geçişlerden ücret talep etmemesi kararlaştırılmıştı.
Söz konusu anlaşmanın ardından Washington yönetiminin dondurulan varlıkları serbest bırakmaması ve Umman kara suları üzerinden alternatif bir deniz rotası oluşturması gerilimi yeniden tırmandırdı. ABD’nin bu eylemlerini mutabakat şartlarının çiğnenmesi olarak kabul eden Tahran yönetimi, Boğaz’daki geçiş sınırlandırmalarını artırarak onay almadan ilerlemeye çalışan bazı deniz araçlarını hedef aldı. Mutabakata rağmen iki ülke arasında süregelen anlaşmazlıklar, 8 Temmuz’da Hürmüz Boğazı ve çevresinde yaklaşık iki hafta kesintisiz devam eden şiddetli çatışmalara dönüştü.
Bölgesel krizin ardından İran, Boğaz’a kıyısı bulunan Umman ile deniz araçlarının emniyetli seyahat edebilmesi amacıyla rotaların belirlenmesi için yeniden temas kurdu. Sürece ilişkin bilgi veren İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, 5 Ağustos’ta yaptığı bilgilendirmede, Maskat ile sürdürülen müzakerelerde son aşamaya gelindiğini aktardı. Garibabadi, üzerinde çalışılan yeni güzergahın 2 ila 4 ay geçerli olacak geçici bir düzenleme içerdiğini kaydederken, Hürmüz Boğazı’nın tamamen seyrüsefere açılmasının nihai olarak ABD’nin sergileyeceği tavra bağlı olduğunu vurguladı.
